Μαρία Στογιάννου
Δημοσιεύθηκε σε Blog

Τοξοπλάσμωση

Η Τοξοπλάσμωση είναι νόσημα των ζώων και των ανθρώπων. Οφείλεται σε έναν μικροοργανισμό, το πρωτόζωο Toxoplasma gondii. Η μόλυνση είναι αρκετά συχνή, ενώ η νόσος σχετικά σπάνια. Ο επιπολασμός της νόσου είναι υψηλότερος σε θερμά και υγρά κλίματα.

Τα αιλουροειδή (γάτα) αποτελούν τους τελικούς ξενιστές του πρωτοζώου (δηλαδή, στα ζώα αυτά αναπτύσσονται οι ενήλικες ή οι ώριμες μορφές του παρασίτου), ενώ τα άλλα ζώα και ο άνθρωπος τους ενδιάμεσους ξενιστές (στους ξενιστές αυτούς αναπτύσσονται οι προνυμφικές ή άωρες μορφές του παρασίτου).

Τρόποι μετάδοσης στον άνθρωπο

  • Εργασία σε κήπο με γυμνά χέρια,
  • Καθαρισμός δοχείου υγιεινής γάτας (αμμοδόχου) με γυμνά χέρια,
  • Επαφή με αντικείμενα μολυσμένα με κόπρανα μολυσμένης γάτας,
  • Κατανάλωση μολυσμένου νερού,
  • Κατανάλωση μολυσμένου ωμού ή ατελώς ψημένου κρέατος (κυρίως χοιρινό, αρνί, μοσχάρι),
  • Χειρισμοί ωμού κρέατος, ή επιμολύνσεις σκευών από αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν σε μολυσμένο κρέας,
  • Ενδομητρική μόλυνση.

Σχετικά με τη μόλυνση του Ανθρώπου από την άμεση επαφή με Γάτα τονίζονται τα εξής:
!!!Με την άμεση επαφή με τη γάτα δε μεταδίδεται η νόσος, καθώς το παράσιτο χρειάζεται 1-5 μέρες για να πάρει τη μολύνουσα μορφή του.
!!!Οι μολυσμένες γάτες σπάνια έχουν διάρροια, ενώ περιποιούνται τον εαυτό τους τακτικά, επομένως, η μόλυνση με τη συνήθη επαφή θεωρείται απίθανη.

Τρόποι μετάδοσης στη γάτα

Μολύνονται κυρίως οι αδέσποτες γάτες από το περιβάλλον (κόπρανα από μολυσμένες γάτες), κατά το κυνήγι (τρωκτικά, πουλιά), και λόγω της εύκολης πρόσβασης σε απορρίμματα όπου μπορούν να βρουν ωμά κρέατα.

Η μολυσμένη γάτα αποβάλλει τις άωρες ωοκύστεις, αφού μολυνθεί, για μια περίοδο 1-2 εβδομάδων. Έπειτα σταματά λόγω της ανοσίας που αναπτύσσει. Στο εξωτερικό περιβάλλον οι ωοκύστεις ωριμάζουν σε 1 έως 5 μέρες, και μπορούν να επιβιώσουν μέχρι 18 μήνες, ακόμα και κάτω από αντίξοες συνθήκες.

Κύκλος ζωής του τοξοπλάσματος

Η μόλυνση γίνεται από μορφές του παρασίτου σε διάφορα στάδια της ανάπτυξής του: κύστεις τοξοπλάσματος (ωμό ή ατελώς ψημένο κρέας), ώριμες ωοκύστεις (περιβάλλον, άπλυτα ωμά λαχανικά και φρούτα), και μεροζωίδια (ενδομητρικά, ή/και γαλακτογενώς στα αμνοερίφια). Μετά τη μόλυνση, τα παράσιτα εισβάλλουν στα κύτταρα του εντέρου. Από εκεί εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος (εισβάλλουν στα εμπύρηνα κύτταρα του αίματος-κυρίως τα μονοκύτταρα) και αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται. Στη γάτα, που αποτελεί τον τελικό ξενιστή πολλαπλασιάζονται και στη φάση που βρίσκονται στα κύτταρα του τοιχώματος του εντέρου, απ’ όπου αποβάλλονται με τα κόπρανα στο περιβάλλον. Στη συνέχεια διασπείρονται διαμέσου του λεμφικού συστήματος ή του αίματος σ’ όλο τον οργανισμό. Συναθροίζονται σε ιστούς (εγκέφαλος, μυοκάρδιο, διάφραγμα, συκώτι κ.ά.) και εγκυστώνονται σε μια μεμβράνη σχηματίζοντας κύστεις.

Κλινική εικόνα μολυσμένου ζώου

Τα ζώα και ο άνθρωπος που μολύνονται κατά τη διάρκεια της ζωής τους παραμένουν, κατά κύριο λόγο, ασυμπτωματικοί. Παρ’ όλα αυτά ένα μικρό ποσοστό, μικρής ηλικίας και ανοσοκατασταλμένα-ζώα και άνθρωποι-, εμφανίζει τα εξής συμπτώματα:

Σκύλος, Γάτα: Νευρομυϊκά συμπτώματα (επιληπτικές κρίσεις, αταξία, μυϊκό τρόμο), Αναπνευστικά και Γαστρεντερικά συμπτώματα.

Άνθρωπος: Πυρετός, Λεμφαδενίτιδα, Μυαλγίες, Κεφαλαλγίες.

Η συγγενής προσβολή μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο και στους οφθαλμούς του εμβρύου (υδροκεφαλία, νυσταγμός, στραβισμός, μικροφθαλμία).

Διάγνωση

Η τελική διάγνωση της νόσου γίνεται με ορολογική εξέταση αίματος. Ειδικότερα, ανίχνευση ανοσοσφαιρινών IgM στον ορό αίματος της γάτας τις πρώτες εβδομάδες μετά την αρχική μόλυνση, ή IgG κατά την περίοδο της κλινικής εμφάνισης της νόσου, καθώς και της χρόνιας φάσης.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση της Τοξοπλάσμωσης περιλαμβάνει τη χορήγηση φαρμάκων κατά του πρωτοζώου για περίπου 30 μέρες. Η αντιτοξοπλασμική αγωγή γίνεται σε ζώα που εμφανίζουν τα κλινικά συμπτώματα της νόσου.

Πρόληψη

Η πρόληψη θα πρέπει να περιλαμβάνει την εφαρμογή μέτρων σωστής υγιεινής:

  1. Καλό ψήσιμο του κρέατος (άνω των 65C), ή προηγούμενη κατάψυξή του στους-20C για 3 μέρες,
  2. Κατά την προετοιμασία γευμάτων δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε τα μαχαίρια του κρέατος για την κοπή λαχανιών, ή το αντίστροφο,
  3. Σχολαστικό πλύσιμο των λαχανικών και φρούτων,
  4. Χρήση γαντιών κατά την κηπουρική και καλό πλύσιμο των χεριών μετά,
  5. Σε περίπτωση που οι κατοικίδιες γάτες μας βγαίνουν και εκτός σπιτιού, όπου δε γνωρίζουμε την πιθανή βρώση μολυσμένων τροφών ο καθαρισμός τη αμμοδόχου να γίνεται με τη χρήση γαντιών,
  6. Οι κατοικίδιες γάτες να διατρέφονται μόνο με ξηρά ή κονσερβοποιημένη εμπορική τροφή, ή κρέας το οποίο έχει ψηθεί καλά, ή καταψυχθεί στους -20C για 3 μέρες,
  7. Αποφεύγουμε την επαφή με αδέσποτες γάτες, και κυρίως αυτές που γνωρίζουμε ότι κυνηγούν τρωκτικά και πουλιά.

Τοξοπλάσμωση και Εγκυμοσύνη στον Άνθρωπο

Οι γάτες ΔΕΝ πρέπει να εκδιώκονται απ’ το σπίτι, καθώς όπως προαναφέρθηκε μόνο τις πρώτες 3-10 μέρες μετά την μόλυνση αποβάλλουν το πρωτόζωο με τα κόπρανα. Γάτα που έχει μολυνθεί στο παρελθόν, σε νέα μόλυνση δεν αποβάλλει το πρωτόζωο στο περιβάλλον, λόγω της υπάρχουσας ανοσίας την οποία έχει αναπτύξει από την αρχική μόλυνση. Η ανοσία αυτή διαρκεί τουλάχιστον 6 χρόνια.

Η έγκυος γυναίκα πρέπει να αποφεύγει καταστάσεις που προκαλούν την ανοσοκαταστολή του οργανισμού της και την καταστούν ευάλωτη στις διάφορες ασθένειες, όπως και την Τοξοπλάσμωση. Συγκεκριμένα για τη νόσο αυτή οφείλει να προσέχει ακολουθώντας τις προαναφερθέντες μεθόδους πρόληψης.

Όπως και στα ζώα, έτσι και στον άνθρωπο η πρώτη μόλυνσή του από το πρωτόζωο αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ανοσίας τύπου προάσπισης. Αποβολή εμβρύου, λόγω Τοξοπλάσμωσης, μπορεί να δούμε μόνο σε περίπτωση που η πρώτη μόλυνση της γυναίκας συμβεί το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

  Μαρία Στογιάννου

DVM (ΣΣΑΣ-ΑΠΘ) 

Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Βρίσκεστε εδώ: Home Cura Animalis Blog Τοξοπλάσμωση